Speculatie over de toekomst met zombillion en mogelijke gevolgen voor de economie

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds meer prominent aanwezig in discussies over de toekomst van de economie, voornamelijk in de context van het potentieel massale toegenomen aantal bedrijven dat technisch failliet is, maar door verschillende factoren toch blijft opereren. Deze ‘zombiebedrijven’ zijn vaak overdreven afhankelijk van goedkope leningen en lage rentetarieven, waardoor ze in staat zijn om hun schulden te blijven aflossen, ondanks dat ze geen winst maken en weinig tot geen economische waarde genereren. De vraag is nu of een toename van dergelijke bedrijven, een 'zombillion' als het ware, een significant risico vormt voor de stabiliteit en groei van de wereldeconomie.

De opkomst van deze bedrijven is complex en heeft te maken met een aantal factoren, waaronder de lage rentevoeten na de financiële crisis van 2008, overheidssteunprogramma's die bedrijven in leven hebben gehouden die anders zouden zijn omgevallen, en een algemene trend van toenemende schuldenlast bij bedrijven. Dit fenomeen is niet nieuw, maar de omvang ervan lijkt toe te nemen, met potentieel verstrekkende gevolgen voor de allocatie van kapitaal, de productiviteitsgroei en de financiële stabiliteit. Het is cruciaal om te begrijpen welke mechanismen deze ‘zombillion’ in stand houden en welke risico's ze met zich meebrengen.

De Oorsprong en Kenmerken van Zombiebedrijven

Zombiebedrijven zijn bedrijven die niet in staat zijn om de rente op hun schulden te betalen uit hun huidige inkomsten, maar die toch in bedrijf blijven door middel van herfinanciering of door het accepteren van steeds lagere rentetarieven. Ze zijn vaak te vinden in sectoren die structureel in verval zijn, of in bedrijven die niet in staat zijn om te innoveren en zich aan te passen aan veranderende marktomstandigheden. Deze bedrijven slurpen kapitaal op dat anders zou kunnen worden gebruikt voor meer productieve investeringen, waardoor de economische groei wordt belemmerd. Ze zijn een symptoom van een dieperliggend probleem in de economie, namelijk een misallocatie van kapitaal en een gebrek aan structurele hervormingen.

Factoren die de Groei Stimuleren

Naast de eerder genoemde lage rentevoeten en overheidssteun, zijn er nog andere factoren die de groei van zombiebedrijven stimuleren. Een belangrijke factor is de terughoudendheid van banken om ‘slechte’ leningen af te schrijven, omdat dit hun kapitaalpositie zou aantasten. Dit leidt tot een ‘evergreening’ van leningen, waarbij de schulden steeds opnieuw worden uitgesteld in plaats van afgewikkeld. Ook speelt de complexiteit van faillissementsprocedures een rol, waardoor het voor schuldeisers lastig is om hun vorderingen te innen. Dit alles creëert een omgeving waarin zombiebedrijven kunnen blijven bestaan, zelfs als ze economisch gezien niet levensvatbaar zijn.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat)	Totale Schuld (geschat)
2007	10%	$1 biljoen
2019	15%	$2.5 biljoen
2023	20%	$4 biljoen

De bovenstaande tabel geeft een ruwe schatting van de groei van zombiebedrijven en hun totale schuld in de afgelopen jaren. Het is belangrijk om te benadrukken dat deze cijfers schattingen zijn en dat de werkelijke omvang van het probleem aanzienlijk groter kan zijn. Desondanks illustreert de tabel duidelijk de alarmerende trend van toenemende zombiebedrijven.

De Impact op de Economische Groei en Productiviteit

De aanwezigheid van een ‘zombillion’ heeft een negatieve impact op de economische groei en productiviteit. Zombiebedrijven concurreren met gezonde bedrijven om marktaandeel, waardoor de prijzen worden gedrukt en de winstmarges worden verlaagd. Dit ontmoedigt investeringen in innovatie en groei, en belemmert de allocatie van kapitaal naar meer productieve sectoren. Bovendien creëren zombiebedrijven onzekerheid op de arbeidsmarkt, omdat ze vaak relatief lage lonen betalen en weinig investeren in de ontwikkeling van hun werknemers. Dit leidt tot een lagere productiviteitsgroei en een afname van de welvaart.

Het Effect op Innovatie

Een van de meest zorgwekkende gevolgen van de opkomst van zombiebedrijven is het negatieve effect op innovatie. Gezonde bedrijven die willen groeien en concurrerend blijven, zijn vaak gedwongen om te investeren in onderzoek en ontwikkeling, nieuwe producten en diensten te lanceren, en hun processen te verbeteren. Zombiebedrijven hebben deze luxe niet, omdat ze al hun middelen moeten besteden aan het afwikkelen van hun schulden en het in leven houden van hun bedrijf. Dit leidt tot een vermindering van de concurrentie op het gebied van innovatie en een vertraging van de technologische vooruitgang. Dit kan op lange termijn de economische groei aanzienlijk belemmeren.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Lagere concurrentie op het gebied van nieuwe producten en diensten.
• Vertraging van technologische vooruitgang.
• Afname van de productiviteit.

De genoemde punten illustreren de directe en indirecte manier waarop de aanwezigheid van zombiebedrijven de innovatie in de economie kan schaden. Het is essentieel dat beleidsmakers zich bewust zijn van deze risico's en maatregelen nemen om de groei van zombiebedrijven tegen te gaan en innovatie te stimuleren.

De Rol van het Monetair Beleid

Het monetair beleid van centrale banken heeft een belangrijke rol gespeeld in de opkomst van zombiebedrijven. Door de rentevoeten kunstmatig laag te houden, hebben centrale banken de kosten van lenen verlaagd, waardoor het voor zombiebedrijven gemakkelijker is geworden om hun schulden te blijven aflossen. Bovendien heeft de kwantitatieve versoepeling, waarbij centrale banken massaal obligaties opkochten, de liquiditeit op de financiële markten vergroot en de kredietverlening gestimuleerd. Dit heeft geleid tot een toename van de schuldenlast van bedrijven en een vermindering van de financiële discipline. Het is belangrijk om te benadrukken dat het monetair beleid niet de enige oorzaak is van het probleem, maar wel een belangrijke factor.

Het Dilemma voor Centrale Banken

Centrale banken staan voor een dilemma bij het aanpakken van het probleem van zombiebedrijven. Het verhogen van de rentevoeten zou de kosten van lenen voor zombiebedrijven verhogen en hen dwingen om te herstructureren of failliet te verklaren. Dit zou echter ook de economische groei kunnen belemmeren en de werkgelegenheid kunnen aantasten. Daarom moeten centrale banken een delicate balans vinden tussen het stimuleren van de economische groei en het tegengaan van de opkomst van zombiebedrijven. Een mogelijke oplossing is om gerichte maatregelen te nemen om de schuldherstructurering te vergemakkelijken en de financiële discipline te verbeteren.

1. Verstrekken van technische assistentie aan bedrijven bij het herstructureren van hun schulden.
2. Strengen van de regelgeving voor banken om ervoor te zorgen dat ze leningen zorgvuldig beoordelen.
3. Bevorderen van transparantie en openheid op de financiële markten.
4. Stimuleren van investeringen in innovatie en groei.

Deze stappen kunnen helpen om de economie te veerkrachtiger te maken en de opkomst van zombiebedrijven tegen te gaan. Het vereist echter een gecoördineerde aanpak van centrale banken, overheden en andere stakeholders.

Geografische Variaties en Sectorale Concentraties

De aanwezigheid van zombiebedrijven is niet gelijkmatig verdeeld over alle landen en sectoren. Sommige landen, zoals Japan en Italië, hebben een relatief hoog percentage zombiebedrijven, terwijl andere landen, zoals de Verenigde Staten en Duitsland, een lager percentage hebben. Deze verschillen zijn te wijten aan een aantal factoren, waaronder de structuur van de economie, de wetgeving inzake faillissementen en het monetair beleid. Ook binnen landen zijn er sectorale concentraties van zombiebedrijven, met name in sectoren die structureel in verval zijn, zoals de steenkoolindustrie en de scheepsbouw.

De Toekomst van Zombiebedrijven en de Economie

De toekomst van zombiebedrijven en de economie is onzeker. De huidige lage rentevoeten en overheidssteunprogramma's maken het voor zombiebedrijven mogelijk om te blijven opereren, maar deze steun is niet onbeperkt houdbaar. Zodra de rentevoeten stijgen en de overheidssteun wordt afgebouwd, zullen zombiebedrijven onder toenemende druk komen te staan. Dit kan leiden tot een golf van faillissementen, wat weer negatieve gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid en de financiële stabiliteit. Het is daarom essentieel dat beleidsmakers proactief handelen om de risico's van ‘zombillion’ te beperken en een gezondere en veerkrachtigere economie te bevorderen. Een daarvan is het focusseren op het stimuleren van investeringen in duurzame en innovatieve sectoren.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de uitdaging van zombiebedrijven niet alleen een economisch probleem is, maar ook een sociaal en politiek probleem. Faillissementen leiden tot werkloosheid en sociale onrust, en het voortbestaan van zombiebedrijven kan leiden tot een verlies van vertrouwen in de economie en de politiek. Daarom is een holistische aanpak vereist, die rekening houdt met alle relevante aspecten van het probleem. De lange termijn impact van het negeren van dit probleem zou veel groter kunnen zijn dan de korte termijn kosten van het aanpakken ervan.